วันฉัตรมงคล
วันที่ 5 พฤษภาคม ของทุกปี
ความหมาย
คำว่า "ฉัตรมงคล" หมายถึง พระราชพิธีฉลองพระเศวตฉัตร ทำในวันซึ่งตรงกับวันบรมราชาภิเษก
ประวัติความเป็นมา
ในอดีต ก่อนสมัยรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๔) ยังไม่มีพิธีนี้จนกระทั่ง เมื่อวันที่ ๖ เมษายน พ.ศ. ๒๓๙๔ เสด็จขึ้นครองราชย์ ได้ทรงกระทำพิธีบรมราชาภิเษก ทรงดำริว่าวันบรมราชาภิเษกเป็นมหามงคลสมัย ประเทศทั้งหลายที่มีพระมหากษัตริย์ปกครองย่อมนับว่า วันนี้เป็นวันนักขัตฤกษ์มงคลกาล ส่วนในประเทศของเรายังไม่มีควรจะจัดขึ้น แต่จะประกาศแก่คนทั้งหลายว่าจะจัดงานวันบรมราชาภิเษก หรืองานฉัตรมงคล ก็จะต้องทรงอธิบายยืดยาว จึงโปรดให้เรียกชื่อไปตามเก่าว่า งานสมโภชเครื่องราชูปโภค แต่ทำในวันคล้ายราชาภิเษก นิมนต์พระสงฆ์มาสวดมนต์ และฉันภัตตาคาร ณ ที่นั่งดุสิตมหาปราสาท
ต่อมาในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๕) วันราชาภิเษกตรงกับวันที่ ๑ ตุลาคม ด้วยทรงมีความเข้าใจในเรื่องของพระราชพิธีฉัตรมงคลเป็นอย่างดี เพราะฉะนั้นวันฉัตรมงคลก็ย่อมเปลี่ยนแปลงไปด้วย แต่ข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ไม่เห็นด้วยเนื่องจากไม่เข้าใจในเรื่องราว จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้แก้ไขและออกเป็นพระราชบัญญัติว่าด้วยจุลจอมเกล้าสำหรับตระกูลขึ้น
ปัจจุบัน ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชมหาราช เสร็ดขึ้นครองราชสมบัติเมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๙๓ จึงได้ถือวันนี้เป็นวันประกอบพระราชพิธีฉัตรมงคล ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้จัดงาน ๓ วัน โดยวันที่ ๓ พฤษภาคม เป็นงานพระราชกุศลทักษิณานุประทาน ณ พระที่นั่งอมรินทรวินิจฉัยอุทิศถวายแด่พระบรมราชบุรพการี เป็นพิธีสงฆ์ วันที่ ๔ พฤษภาคมเริ่มพระราชพิธีฉัตรมงคล หัวหน้าพราหมณ์ อ่านประกาศพระราชพิธี พระสงฆ์เจริญพระพุทธมนต์เย็น วันที่ ๕ พฤษภาคม เป็นวันฉัตรมงคลมีงานเลี้ยงพระและสมโภชเครื่อง ราชกกุธภัณฑ์ เมื่อถึงเวลาเที่ยงตรงทหารเรือ และทหารบกยิงปืนใหญ่เฉลิมพระเกียรติ พร้อมกัน ฝ่ายละ ๒๑ นัด ในวันนี้จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตราจุลจอมเกล้าแก่ผู้ที่ได้รับพระราชทาน
กิจกรรมที่ควรปฎิบัติ
ประดับธงชาติตามสถานที่ราชการและอาคารบ้านเรือน
งานสมโภชเครื่องราชูปโภค
เมื่อครั้งก่อน ยังไม่มีพิธีฉัตรมงคล มีแต่พนักงานฝ่านหน้า ฝ่ายในพระบรมมหาราชวัง จัดงานสมโภชเครื่องราชูปโภค ที่ตนมีหน้าที่รักษาเครื่องราชูปโภค ในเดือน ๖ทางจันทรคติ ซึ่งยังไม่ถือเป็นพิธีงานหลวง
|