วันสุนทรภู่ วันที่ 26 มิถุนายน ของทุกปี ความหมาย เป็นวันคล้ายวันเกิดของ สุนทรภู่(พระสุนทรโวหาร เจ้ากรมพระยาอาลักษณ์ฝ่ายพระราชวัง)คือวันที่ ๒๖ มิถุนายน พ.ศ. ๒๓๒๙ เพื่อระลึกถึงกวีเอกของวรรณคดีไทย เป็นการให้ความยกย่องในความเป็นอัจฉริยะงานนิพนธ์ของท่าน เป็นการสะท้อนประเพณีวัฒนธรรมในยุคนั้นได้อย่างชัดเจน
ประวัติความเป็นมา พระสุนทรโวหารเกิดที่บริเวณด้านเหนือของพระราชวังหลัง (ปัจจุบันเป็นสถานีรถไฟบางกอกน้อย) บิดาชื่อ ภู่ เป็นชาวบ้านกร่ำ อำเภอแกลง จังหวัดระยอง มารดาเป็นข้าหลวงในพระราชวังหลัง บิดามารดาได้เลิกร้างตั้งแต่ท่านยังเป็นเด็ก โดยที่บิดาท่านออกบวช ณ ที่ภูมิลำเนาเดิม ส่วนมารดาได้เข้าถวายตัวเป็นนางนมของพระธิดาในกรมพระราชวังหลังท่านสุนทรภู่ ได้รับการศึกษาครั้งแรกที่พระราชวังหลัง และที่วัดชีปะขาว (ปัจจุบันคือ วัดศรีสุดาราม) เมื่ออายุประมาณ ๒๐ ปี ได้ลอบรักกับหญิงชาววังชื่อ จันทร์จนโดนจับได้จึงต้องโทษจำคุกอยู่ระยะหนึ่ง แต่ไม่นานท่านก็พ้นโทษเพราะความสามารถในทางบทกลอน เป็นที่พอพระราชหฤทัยของพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (รัชกาลที่ ๒) ในสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ท่านสุนทรภู่ได้เข้ารับราชการในกรมอาลักษณ์ ได้รับการแต่งตั้งเป็นขุนสุนทรโวหาร ให้คำปรึกษาเกี่ยวกับเรื่องโคลงกลอนต่าง ๆ ครั้นในสมัยรัชกาลที่ ๓ (สมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว) เสด็จขึ้นครองราชย์ ถูกปลดออกจากราชการ เนื่องจากได้ดื่มสุราอย่างหนักท่านจึงออกบวชและจำพรรษาอยู่ที่วัดราชบูรณะ (วัดเลียบ) และได้เดินทางไปที่ต่าง ๆ ท่านจึงแต่นิราศไว้มากมาย รวมอายุพรรษาที่ท่านบวชได้ ๑๐ พรรษา ท่านก็ลาสิกขาบท ชีวิตของท่านในช่วงนี้ลำบากมากอยู่มาสักระยะหนึ่ง ท่านก็ได้บวชอีกครั้ง แต่ก็บวชได้ ๒ พรรษา และได้ถวายตัวอยู่กับเจ้าฟ้าขุนอิศเรศรังสรรค์
ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ ๔ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่ ได้ขึ้นครองราชย์ ทรงสถาปนาเจ้าฟ้ากรมขุนอดิศเรศรังสรรค์เป็น พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว ประทับอยู่พระบวรราชวัง ท่านสุนทรภู่จึงได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น พระสุนทรโวหาร ตำแหน่งเจ้ากรมพระอาลักษณ์ฝ่ายบวรราชวัง ในปี พ.ศ.๒๓๙๔ ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๓๙๘ ท่านก็ถึงมรณกรรม รวมอายุได้ ๗๐ ปี ปัจจุบันแม้ท่านจะได้เสียชีวิตไปนานแล้ว แต่คุณประโยชน์ที่ท่านได้สร้างได้ ก็เป็นที่ประจักษ์ แก่ชาวโลกและชาวไทยเราองค์การศึกษาวิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ หรือ UNESCO ได้ประกาศยกย่องเชิดชูเกียรติให้เป็นบุคคลดีเด่นทางวัฒนธรรมระดับโลก ในวาระครบรอบ ๒๐๐ ปี
ด้านผลงานของท่าน โดยสังเขป ประเภทนิราศ ๑.นิราศเมืองแกลง ๒.นิราศพระบาท ๓.นิราศภูเขาทอง ๔.นิราศวัดเจ้าฟ้า ๕.นิราศอิเหนา ๖.นิราศสุพรรณบุรี ๗.นิราศพระประธม ๘.นิราศเมืองเพชร
ประเภทนิทาน ๑.เรื่องโคบุตร ๒.เรื่องพระอภัยมณี ๓.เรื่องพระไชยสุริยา ๔.เรื่องลักษณวงศ์ ๕.เรื่องสิงหไตรภพ
ประเภทสุภาษิต ๑.สุภาษิตสอนหญิง ๒.เพลงยาวถวายโอวาท ๓.สวัสดิรักษาคำกลอน
ประเภทบทละคร เรื่องอภัยนุราช แต่งเพียงเรื่องเดียว เพื่อพระราชธิดาในพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นเรื่องกษัตริย์ครองเมืองรมเยศร ต่อมาได้ออกประพาสป่า แต่ไม่แสดงความเคารพต่อเจ้าป่าเจ้าเขา และกล่าวลบหลู่ จึงต้องเสียบ้านเมือง พร้อมทั้งพระมเหสี พระอนันต์พระโอรส และวรรณาพระธิดา
ประเภทเสภา ๑.ขุนช้างขุนแผน ตอน กำเนิดพลายงาม ๒.พระราชพงศาวดาร
ประเภทบทเห่กล่อม ๑.เห่เรื่องโคบุตร ๒.เห่เรื่องกากี ๓.เห่จับระบำ ๔.เห่เรื่องพระอภัยมณี มีทั้งหมด ๘ ตอน ได้แก่ ตอนที่ ๑. ศรีสุวรรณรำพันรักและชมโฉมนางเกษรา. ตอนที่ ๒. นางสุวรรณมาลีบวชชีโดยสินสมุทร กับ อรุณรัศมีตามมาอยู่ด้วย ตอนที่ ๓. เรื่องกล่าวถึงนางสุวรรณมาลี ตอนที่ ๔. กล่าวถึงสินสมุทรและอรุณรัศมี ตอนที่ ๕. นางละเวงเดินไพรโดยควบม้าหนี ตอนที่ ๖. พระอภัยมณีติดท้ายรถนางละเวง และพยายามตามเกี้ยว ตอนที่ ๗. พระอภัยมณีพยายามเข้าพบนางละเวง ตอนที่ ๘. นางละเวงใจอ่อน
กิจกรรมที่ควรปฏิบัติ ทำกิจกรรมที่รำลึกท่านสุนทรภู่ เช่นอ่านวรรณกรรมที่ท่านได้ประพันธ์ ใช้ภาษาไทยในการเรียนและกิจกรรมต่าง ๆ ได้อย่างถูกต้อง และรู้จักคุณค่าของภาษาไทย
|